blog image

زوج درمانی

کلمات کلیدی :

چالش های صمیمیت در روابط زوجی

قسمت سوم: گذشته در حال تداوم می یابد

اولین تجارب ارتباطی کودک در خانواده و در میان همسالان، چارچوب و کلیشه ای از ارتباط صمیمانه، روش شکل گیری و نحوه تداوم آن را ایجاد می کند. در میان همسران زمانی برقراری ارتباط صمیمانه چالش و دشواری جدی دارد که هر کدام از آنها، جراحتهای عاطفی التیام نیافته ناشی از روابط دوران کودکی را با خود به ارتباط زوجی آورده باشند.

از سوی دیگر روابط صمیمانه بزرگسالی می تواند افراد را از عشق و صمیمیتی که در کودکی و نوجوانی از آن محروم بوده اند، بهره مند کند. افرادی که نیازهای دلبستگی آنها در دوران کودکی مغفول مانده است، به طور معمول رویای همراهی با همسری را در ذهن می پرورانند که بتواند به آن نیازهای ناکام پاسخ دهد. این مزیتی است که در روابط صمیمانه وجود دارد.

اما صمیمت، ماهیتا چالشهایی در خود دارد. این امکان نیز وجود دارد که روابط بزرگسالی منجر به بازنواخت مجدد خاطرات تلخ دوره کودکی و تایید باورهای مرکزی شوند که هسته اصلی طرحواره های ناسازگار و جراحت های عاطفی هستند.

زمانی که موضوعی در یک رابطه صمیمانه باعث بازنواخت خاطره ای در کودکی می شود، اتفاق جدید و خاطره قدیم، حجمی از یک احساس ناخوشایند را در وجود فرد به راه می اندازند. این احساس می تواند رفتاری را برانگیزد که فرد در گذشته برای بهبود حال خویش به آن پناه می برده است. تکرار این رفتارها می تواند یک رابطه زوجی را تضعیف نماید.

فردی که ناکامی در نیازهای دلبستگی را در کودکی تجربه کرده است، طرحواره های ناسازگاری در این زمینه در روان خود دارد. این طرحواره ها حاوی باورهای بنیادینی هستند که نگرش فرد نسبت به خود، دیگران و آینده را تعیین می کند.

بنا به نوع این طرحواره ها و باورهای بنیادین، چالش ها در روابط صمیمانه زوجی متفاوت هستند. ممکن است این چالش در ایجاد رابطه صمیمانه و یا در تداوم آن باشد. چالش های موجود می تواند به علت هیجانات ناخوشایندی باشد که هر کدام از همسران با خود به رابطه آورده اند. ریشه این هیجانات در تعاملات نا امن دوران کودکی است اما روابط بزرگسالی نیز به سهم خود این هیجانات و الگوهای رفتاری مرتبط با آنها را تقویت کرده اند.

فعال بودن طرحواره باعث نقص در مهارتهای ارتباط بین فردی می شود. شخصی که جراحتهای عاطفی از دوران کودکی دارد، مهارتهای لازم برای ایجاد و پیشبرد رابطه صمیمانه را نیاموخته  است. از طرفی او برای تجربه صمیمیت موجود در رابطه زوجی، پا به این رابطه گذارده است اما با مواجهه با چالشهای رابطه زوجی، احساس ناکارآمدی و بی کفایتی بیشتری را تجربه می کند و به درماندگی می رسد. این امر می تواند باعث دلسردی فرد از رابطه صمیمانه شود. همسرانی که چنین شرایطی را تجربه می کنند ممکن است برای بهبود رابطه تلاشی نکرده و خود را از رابطه کنار بکشند یا به صمیمیت های سطحی در رابطه بسنده نمایند.

از سوی دیگر برای برخی از افراد، ارتباط با همسر تسلی بخش است. آنها می توانند در حضور همسر احساسات خوشایندی را تجربه کنند و از غمگینی یا اضطراب خویش بیرون بیایند. بزرگسالانی که مستعد احساس افسردگی، اضطراب یا تنهایی هستند، می توانند در حضور همسرشان احساس آسودگی کنند. تعاملات حمایتگر عاطفی به همسران اجازه می دهد که استرس ها و سختی هایشان را با یکدیگر در میان بگذارند و در مقابل، تسکین و تقویت روانی دریافت نمایند. بسیاری از همسران برای حمایت، مراقبت و اطمینان خاطر در مواجهه با استرس، خستگی مفرط و دیگر چالشهای معمول زندگی روزمره به یکدیگر متکی هستند.

اما این مزیت صمیمیت نیز می تواند چالش برانگیز باشد. چالشی که در این مزیت وجود دارد به این نکته اشاره دارد که به دلیل تسلی بخش بودن همسر، فرد بدنبال یادگیری تسلی دادن به خودش نمی رود. این امر باعث می شود فرد بیش از حد وابسته به همسرش بماند و برای تسلی خود تنها روی او حساب کند. به مرور این امر همسر را فرسوده می کند. این وابستگی و تکیه بیش از حد می تواند صمیمت موجود میان زوج را تخریب نماید.

زمانی که صمیمیت موجود در رابطه تخریب می شود، بار دیگر فرد احساس تنهایی را تجربه می کند. این بار احساس تنهایی که با حضور در رابطه زوجی تجربه می شود، دردناک تر از گذشته و تنهایی زمان مجردی است.

به این ترتیب افرادی که نیازهای دلبستگی آنها در دوران کودکی ناکام مانده،  با عطش بیشتری به سمت روابط  عاشقانه کشیده می شوند چرا که در این روابط دلبستگی و صمیمیت وجود دارد. اما تا زمانی که برای جراحتهای عاطفی خود کار جدی انجام ندهند امکان آنکه در دام انتخاب های طرحواره خاست بیفتند و در رابطه نزدیک و صمیمانه زوجی خود آسیب بیشتری را تجربه نمایند هست.

از سوی دیگر حتی در صورت تجربه انتخابی سالم، این امکان وجود دارد که بیش از اندازه به همسر همراه و تسلی بخش خود تکیه کرده و بار دیگر، طرحواره ها آنان را به سمت توقع بیش از حد از همسر، تخریب صمیمیت و تنهایی بکشاند.