blog image

روابط بین فردی

کلمات کلیدی :

حد و مرزهای ارتباطی و موانع ایجاد آنها

 در هر رابطه سالم نیاز است بین افرادی که در این رابطه حضور دارند، حد و مرزهای سالمی کشیده شود. این حد و مرزها هستند که نشان می دهند کجا یک نفر تمام می شود و دیگری آغاز می گردد. قواعد و چارچوبهای ارتباطی که طرفین  یک ارتباط برای میزان مناسبی از صمیمیت و استقلال به آن باور داشته و متعهد هستند، تعیین کننده حد و مرزهای ارتباطی آنان است.

داشتن صمیمیت در یک رابطه به معنای نداشتن حد و مرز نیست. دوست داشتن دیگران یا محرم دانستن آنها به این معنا نیست که تمامی زندگی خود را با آنان به اشتراک بگذاریم. حد و مرزهای سالم از یک رابطه مراقبت می کنند. زمانی که در یک رابطه حد و مرزها به اندازه کافی شفاف یا مستحکم نیستند، هویت و استقلال فرد در این رابطه مورد تهدید قرار می گیرد. حریم خصوصی زمانی اتفاق می افتد که حد و مرزهای شخصی مورد احترام قرار گیرند. در صمیمانه ترین روابط نیز، نیاز به حریم خصوصی وجود دارد.

با وجود تمام منافعی که حد و مرز گذاری در یک رابطه می تواند داشته باشد، بسیاری از افراد قادر به انجام این کار نیستند. این افراد برای حد و مرز گذاری با موانعی مواجه هستند. برخی از این موانع در باورها و افکار آنهاست و موانع دیگری نیز در سیستم هیجانی و احساسات آنها و جود دارد.

موانع ذهنی 

باورهای ناکارآمد و غیر منطقی مانع از ایجاد حد و مرزهای سالم در یک ارتباط می شوند. برخی از این باورها حاکی از آنند که در یک رابطه گرم و صمیمی نیازی به حد ومرز نیست. از آن جمله:

  • حد و مرز، فاصله ایجاد می کند و غریبه شدن را بدنبال دارد.
  • رابطه ای صمیمانه است که بین دو نفر هیچ حد و مرزی وجود نداشته باشد و تمام مسائل زندگی یک نفر را دیگری بداند و بتواند در آن زمینه ها وارد شود.
  • دخالت در امور یکدیگر نشانه صمیمیت و مهربانی است.
  • چون به رسمیت نشناختن حد و مرزها و دخالت در حیطه شخصی یکدیگر از سر مهربانی و دلسوزی انجام می شود، پس مانعی ندارد.
  • قاطی شدن در رفاقت، مهربانی است، بد خواهی نیست!

باورهای دیگری نیز وجود دارند که به داشتن حدومرز های سفت و سخت اشاره می کنند. باورهایی مانند:

  • حرفت را پیش هیچکس نباید بگویی.
  • هرگز اجازه نده دوستت از درونت مطلع باشد.
  • تو نباید نیازها و احساساتت را به کسی بیان کنی، چون ضعیف به نظر خواهی رسید.
  • اگر به کسی نزدیک شوی یا اجازه بدهی دیگری به تو نزدیک شود، حتما آسیب می بینی.
  • با هیچکس صمیمی نشو.
  • تنهایی اگرچه سخت است اما امن است.

باورهایی که به داشتن حد و مرزهای سفت و سخت اشاره دارند باعث می شوند فرد روابط محدود و شکننده ای با دیگران ایجاد کند. افرادی که از چنین باورهایی پیروی می کنند، استقلال ناسالمی را به نمایش می گذارند. از سوی دیگر باورهایی که به نداشتن حد و مرز اشاره دارند باعث ایجاد وابستگی های عاطفی و در هم تنیدگی می شوند.

موانع هیجانی

دسته دیگری از موانع مشکلاتی هستند که افراد در ارتباط با هیجانات خود تجربه می کنند. این دسته از موانع بواسطه باورهای ناکارآمدی که در موانع ذهنی به آنها اشاره شد، تقویت می گردند. موانع هیجانی نیز به دو دسته تقسیم می شوند. موانعی که بی حد و مرزی را بدنبال دارند و موانعی که حد و مرزهای سفت و سخت را می آفرینند. مواردی که در زیر به آنها اشاره شده است باعث ایجاد بی حد و مرزی می شوند:

  • زمانی که از موضوعی بسیار ناراحت / بسیار خوشحال هستم، حتما باید آن را به کسی بگویم.
  • اگر همه آن چیزهایی که برای من پیش می آید را به او نگویم، او ناراحت می شود و من طاقت دیدن ناراحتی او را ندارم.
  • فقط گفتن موضوعات هیجانی به دیگری می تواند مرا آرام کند، وقتی هیجان زده هستم اگر موضوعاتی که پیش آمده را از سیر تا پیاز تعریف نکنم، احساس می کنم دیوانه می شوم.
  • من باید همه چیز را بگویم، چون مطمئن نیستم خودم راه درست را انتخاب می کنم یا نه.
  • من از اشتباه کردن به شدت می ترسم، بنابراین همه تصمیماتم را باید با دیگران در میان بگذارم.
  • .....

این موارد به داشتن حد ومرزهای سفت و سخت منجر می شوند:

  • از نزدیک شدن به دیگران می ترسم.
  • زمانی که دیگران به من نزدیک می شوند می ترسم.
  • می ترسم به کسی وابسته شوم بنابراین اصلا وارد رابطه صمیمانه نمی شوم.
  • می ترسم در رابطه صمیمانه، طرد شوم.
  • اگر با کسی صمیمی بشوم می ترسم دیگر خودم نباشم.

 

برای کشیدن حد و مرزهای سالم، ابتدا باید موانع ایجاد آنها را شناسایی نمود. چالش با باورهای ناکارآمد کمک می دهد فرد بتواند از موانع ذهنی گذر کند. بسیاری از این باورها، بر اساس تجربه زندگی فرد اتفاق نیفتاده اند بلکه فرد آنها را از دیگران شنیده و عادتی آنها را در زندگی خود پیاده کرده است.

یادگیری و تمرین تاب آوری هیجانی کمک می دهد، فرد بتواند کنترل هیجانات خویش را بدست بگیرد و اجازه ندهد تند باد هیجان او را به این سو و آن سو ببرد.

 

برای غلبه بر موانع ذهنی و هیجانی نیاز به حد و مرزهایی در درون خویش داریم. حد ومرزهایی درباره هیجانات و افکار.

 

هفته های آینده به حد ومرزهای درونی خواهیم پرداخت.