blog image

زوج درمانی

کلمات کلیدی :

تفاوتهای فردی و نیاز به صمیمیت در روابط زوجی

ارتباط زوجی رابطه ای نزدیک و صمیمانه است که در بستر آن، همسران به نیاز تعلق و صمیمت خود پاسخ می گویند. از سوی دیگر نیاز به تعلق و صمیمت گرچه نیازی مشترک میان تمام انسانهاست اما میزان این نیاز از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

یکی از شکایات رایج زوج ها در مراجعه به زوج درمانگران، چالشهای ارتباطی است که ریشه در تفاوت همسران در نیاز به صمیمیت آنها دارد. یکی از همسران نیاز به ساعات بیشتری برای با هم بودن، گفت و شنود و تجربه احساس تعلق دارد و دیگری این میزان را زیاد می داند.

در  آن سوی طیف تعلق و صمیمیت، نیاز به فردیت، تنهایی و یا پیشرفت فردی وجود دارد. افرادی که نیاز به صمیمت کمتری دارند ممکن است به پیشرفتهای فردی و فردیت خود اهمیت بیشتری بدهند و نیاز بیشتری به تنهایی و پیشرفت فردی ( شغلی- تحصیلی- شخصیتی) را تجربه نمایند.

چالشهای برخاسته از تفاوت در میزان نیاز به صمیمیت در زوج های جوانی که یک نفر مشغله کاری و حرفه ای جدی داشته و دیگری از چنین شرایطی برخوردار نیست دیده می شود. به طور معمول این حالت در میان همسرانی که مرد شاغل و زن خانه دار است به چشم می خورد. زن نیاز دارد زمان بیشتری را با همسرش بگذراند ودرمورد مسائل روزمره با هم به گفتگو بنشینند اما مرد درگیر چالشهای شغلی و حرفه ای خود بوده، ساعات کمتری را در خانه حضور دارد و حتی در زمان حضور در خانه نیز، نیاز به خلوت و استراحت دارد. این امر زن را برآَشفته و ناراحت می کند. چنانچه همسران به مهارتهای ارتباطی مسلط نبوده و نتوانند موضوع را به شیوه ای سالم با هم در میان گذارند و برای آن به دنبال راه حلی بگردند، این موضوع می تواند به چالشی جدی در زندگی زوجی آنها تبدیل شود. اگر هر کدام از همسران از سبک دلبستگی ناایمن و طرحواره های ناسازگار حوزه طرد و بریدگی رنج ببرند، چالش ارتباطی آنها می تواند به یک بحران در زندگی زناشویی تبدیل شود. در مثال مطرح شده معمولا زن نقش پیگیر و مرد نقش اجتناب کننده را ایفا می کنند.

عکس این حالت را می توان در همسران میانسالی دید که مرد بازنشسته شده و زمان بیشتری برای در خانه ماندن دارد اما زن عطش ناکام سالها را با مراقبت از فرزندان، رسیدگی به خانه و یا عادت به تنهایی خود پر کرده است. این بار نقش پیگیر بودن را در رابطه مرد به عهده می گیرد، مرد به مراقبتهای همسر از فرزندان، نوه ها و رسیدگی به وظایف خانه اعتراض کرده و همسرش را به افراط در این امور متهم می کند. در پس این اتهام در واقع او در پی آن است که وقت بیشتری را با همسرش بگذراند. در این شرایط نیز اگر هر کدام از همسران از مشکلات خلقی، سبک های دلبستگی ناایمن یا طرحواره ناسازگار فعال رنج ببرند، چالشهای ارتباطی جدی تر خواهد شد. مضاف بر آنکه در میانسالی احتمال بروز بیماری های جسمانی نیز می رود. بیماری های جسمانی مدیریت هیجان را برای زوج هایی که این مهارت ها را در جوانی تمرین نکرده اند، دشوار تر می سازد.

هدف زوج درمانی شناختی- رفتاری در چالشهای مرتبط با صمیمیت کمک به همسران است تا موقعیت فعلی خود را درک کنند و برای رسیدن به رابطه ای بهینه اما واقع بینانه تلاش نمایند. یکی از مواردی که زوج درمانگران لازمست در کار با زوج به آن توجه نمایند موضوع هدف گذاری در جلسات درمان است. همسران معمولا خواهان رابطه ای ایده آل هستند. هدف گذاری غیر واقع بینانه، یکی از تبیین کننده های بی انگیزگی همسران برای تلاش بیشتر است. چرا که به نتایج متناسب با شرایط حال حاضر خود راضی نبوده و در انتظار اتفاقاتی بسیار بیشتر از آن چیزی هستند که در کوتاه مدت بتوان به آن دست یافت. اگر باور داشته باشیم که می توان میزان صمیمیت بالا و ثابتی را در تمام روابط زوجی ایجاد نمود، خطای حرفه ای بسیار فاحشی مرتکب شده ایم. هدف در درمان روابط زوجی کاهش آشفتگی و افزایش رضایتمندی از رابطه است.

کمک به همسران برای آگاهی به تفاوت در میزان نیاز به صمیمیت و درک تفاوتهای فردی در این حوزه، آموزش مهارتهای تنظیم هیجان، مهارتهای گفتگو و رسیدن به توافق بر سر میزانی از صمیمیت که به صورت نسبی نیازهای هر دو فرد ( نیاز به صمیمیت و نیاز به فردیت) را تامین سازد، از اولویت های جلسات زوج درمانی است که همسران با شکایاتی مرتبط با حوزه صمیمیت مراجعه کرده اند.

در واقع لازمست به همسران کمک داده شود تا هم به صورت فردی و هم بعنوان یکی از اعضای تیم رابطه زوجی احساس کارآمدی و موثر بودن را تجربه نمایند. به این منظور زوج درمانگر می تواند به هر کدام از همسران کمک دهد تا نیازها و اهداف خود ( چه اهداف روزمره و چه اهداف بلند مدت) را به درستی بشناسند. اینکه همسران بدانند چه نیازهایی دارند و برای آن نیازها چه کارهایی را انجام می دهند (یا نمی دهند!) گام بزرگی است تا بتوانند خواسته های خود را از یکدیگر به صورت شفاف مطرح نمایند.  

 

در قسمتهای بعد به فرمول بندی چالشهای صمیمیت در رابطه زوجی خواهیم پرداخت