blog image

معرفی کتاب

کلمات کلیدی :

کمک به کودکان و نوجوانان برای فکر کردن درباره مرگ، مردن و داغدیدگی

نویسندهماریان کارتر

مترجمدکتر اکرم خمسه

درباره این کتاب:

یادگیری رویارویی با مرگ، بخشی از جامعه‌پذیری در دوران کودکی است. بدون این یادگیری، کودک هنگام مواجهه با مرگ‌ومیر ممکن است دچار مسایل و مشکلات روان‌شناختی شود که اثر دیرپای خود را در بزرگسالی هم نشان خواهد داد. این کتاب به چگونگی درک و شناخت کودکان و نوجوانان از مرگ، شیوۀ برخورد با داغدیدگی و سوگواری، مراسم تدفین و نیز چگونگی حمایت از آنها می‌پردازد. مطالب کتاب می‌تواند مورد استفادۀ والدین، مربیان، متخصصان و همۀ کسانی باشد که با کودکان و نوجوانان سروکار دارند. برخی از مباحث کتاب: چگونه مرگ را برای کودکان توضیح دهیم؟ ویژگی‌های سوگواری در کودکان چگونه است؟ آیا کودکان باید در مراسم خاکسپاری و عزاداری شرکت کنند؟ روش‌های کمک به کودکان برای سوگواری مثبت .......

فهرست مطالب

پیشگفتار

مقدمه

1 .مرگ چیست؟

2 .غم و اندوه و داغدیدگی سوگواری

3 .چالش با عوامل مؤثر در غم و اندوه

4 .به کودکان و نوجوانان چه باید گفت؟

5 . چگونگی برخورد مدارس با داغدیدگی و مرگ

 6 . مراسم خاکسپاری

7 .تداوم بخشیدن به مراقبت از کودکان و نوجوانان

8 . مراقبت از مراقبتکنندگان از جمله خودمان

9 .جمع بندی گرایشها و مضامین مختلف

ضمیمه 1 .سیاستگذاری برای استفاده از رهنمودهای قابل دسترس دانش آموزان سوگوار

ضمیمه 2 .سیاستگذاری برای طرح مفاهیم مربوط به فقدان در برنامه های درسی.

ضمیمه 3 .ماهیّت کودکی

ضمیمه 4 .مرگ نوزادان و کودکان

منابع

منابعی برای مطالعۀ بیشتر

تارنماها و سازمانهای مفید

مروری بر فصلها

 فصل اوّل: مرگ چیست؟

 کودکان فقدانهايی را متحمّل میشوند، و مرگ آخرين فقدان است. مرگ به طرق مختلف تجربه میشود- در اخبار تلويزيون، کودکا ن در زمین بازی «مرگ بازی» می کنند، يا شاهد مرگ نزديکان خود میشوند، برای مثال، والدين، پدربزرگ ها و مادربزر ها، معلم محبوبشان يا خواهر و برادرهایشان. رشد و تحول مراحل درک و شناخت کودکان از مرگ ، حاصل بینشهای روانشناختی و علوم اجتماعی و شننیدن تجارب کودکان و آرا و نظرات و پرسشهای آنان است. هم کسانی که باورهای مذهبی دارند و هم کسانی که باور مذهبی ندارند، با معنی مرگ و اهمیت آن دست و پنجه نرم میکنند.

 فصل دوّم: غم و اندوه و داغدیدگی (سوگواری(

کودکان طیفی از عواطف و هیجانها را تجربه می کنند و غم و اندوه خود را با رفتارهای مرتبط با آن عواطف و هیجانها، ابراز میدارند. غم و اندوه به نظر می رسد که مثل پريدن از روی چاله ها و بیرون آمدن از آنها است. کودک يك دقیقه هق هق گريه میکند، دقیقه بعد چای میخواهد. غم و اندوه نوجوان ، پنهانی تر و مخفی تر است. اندوه فرد بزرگسال منسجم تر و مخفیانه تر است چون در فرهنگ انگلستان غم و اندوه منع میشود (تابو محسوب میشود). افراد مذهبی در سراسر جهان آيین ها و مراسمی برای غم و اندوه دارند که در مورد هر مذهب متفاوت است.

 فصل سوم: عوامل چالش برانگیز مؤثر بر غم و اندوه

غم و اندوه و رفتارهای همراه با آن، به ماهیت رابطه بستگی دارد. هر فرد به شیو ۀ خاص خود پاسخ میدهد. عم و اندوه منحصر به فرد است. انواع مختلف مرگ ، بررسی و جستجو شده است، سقط جنین، بیماری مهلك يك کودک و يکی از والدين، مرگ ناگهانی و خودکشی. هر نوع داغديدگی (سوگواری) نیز منحصر به فرد است.

فصل چهارم: به کودکان و نوجوانان چه باید گفت؟

ما بزرگسالان بايد به کودک گوش فرا دهیم؛ کودکان بسیار واقع گرا و «واقع بین « هستند. گوش فرا دادن به آنها نشانه هايی را برای ما فراهم میسازد تا از آن نشانه ها، برای ايجاد آرامش و اطمینان خاطر دادن به کودکان استفاده کنیم . حُسن تعبیرهايی چون «مامان بزرگ رفته تعطیلات» و «پدربزرگ ستاره ای در آسمان شده است»، مورد بررسی قرار گرفته است. غم و اندوه قابل پیش بینی و غم و اندوه واقعی، پرسش هايی را در اين باره مطرح میکند که چقدر بايد درباره وضعیت به کودک گفته شود. نوجوانان بیشتر از حرف زدن به شنیدن نیاز دارند اعتقادات و باورهای جهانی، درباره زندگی پس از مرگ ، به درک و شناخت هايی دست يافته است. چگونه کودکان میتوانند اين نوع درک و شناخت را لمس کنند؟ آيا زندگی پس از مرگ امکان پذير است؟

 فصل پنجم: انطباق و سازگاری مدارس با داغدیدگی و مرگ

کودکان و نوجوانان سوگوار و داغ ديده وارد مدرسه میشوند. آيا مدارس بايد پاسخ دهند؟ بررسی پاسخ از طريق معنا بخشیدن و به کارگیری مراقبت و توجه بی پیرايه و از طريق برنامه آموزشی صورت میگیرد. نمونه هايی از اين دو نوع پاسخ پیشنهاد شده است. تعداد زيادی از مدارس، مدارس مذهبی هستند و هر کدام از آنها باورهای جهانی متفاوت خود را منعکس میسازند. سهم و نقش آنها و نیز انتقادها وارد بر آنها مورد بررسی قرار گرفته است.

 فصل ششم: مراسم تدفین و خاکسپاری: حضور و مشارکت کودکان و نوجوانان

 آيا کودکان را برای حضور در مراسم تدفین و خاکسپاری ، بايد تشويق کرد؟ ما به آماده سازی يك کودک در مورد آنچه که در يك مراسم خاک سپاری اتفاق خواهد افتاد، می پردازيم. آيا مراسم خاکسپاری میتواند برای کودک آزاردهنده نباشند ؟ برای حضور يك کودک يا نوجوان در مراسم تدفین و خاک سپاری چه برنامه ها و يا تدارکهايی را بايد در نظر گرفت؟ آيا يك کودک در مراسم تدفین و سوگواری میتواند نقشی ايفا کند؟ اگر چنانچه غم و اندوه يك کودک يا نوجوان را به طور جدی رد میکنیم، چه راهکارهای ديگری به جا آن وجود دارد؟ آيین مندی ها و يا مراسم هر يك از اعتقادهای جهانی بررسی شده است

فصل هفتم: تداوم بخشیدن به مراقبت از کودکان و نوجوانان

 اين مراقبت به چه شکلی میتواند باشد و چه کسی مسئول آن است؟ به عنوان افراد بزرگسال، ما گاهی فراموش میکنیم که يك کودک يا نوجوان نیاز دارد که يك فقدان معنی دار و مهّم را بازنگری کند. به هر حال، يادآوری مداوم فقدان میتواند بیمارگونه باشد و نیاز به کمكهای حرفه ای و تخصصی دارد. مراسم عمومی وجود دارد که هنگامی که افراد فوت کرده اند، از آنها ياد میشود، مثل مراسم بنای يادبود سرباز گمنام. پیشنهادهای عملی در اين فصل ارايه شده است تا به کودکان و نوجوانان جهت سوگوار مثبت، کمك شود.

فصل هشتم: مراقبت از مراقبت کنندگان و از جمله خودمان

از والدين و متخصصان درخواست میشود تا فقدانهای خود را مشخص سازند و چگونگی انطباق خود را با آن فقدانها، يادآوری نمايند؛ اين فقدان ها ممکن است دوباره در هنگام کار با کودکان و نوجوانان داغديده و سوگوار، به خوبی يادآوری شود. منابع مربوط به «از میان بردن فشار روانی» بررسی شده است و به منابع معنوی نیز پرداخته شده است

 فصل نهم: جمع بندی گرایشها و مضامین مختلف

 اين فصل، خلصه ای از نکات مهّم مطرح شده دربارۀ مراقبنت از کودکان و نوجوانان داغديده و سوگوار است، از جمله به اين موضوع می پردازد که چگونه بزرگسالان میتوانند از کودکان بیاموزند و نیز به ناراحتی و غم و اندوه آنها پاسخ دهند.