blog image

مشاوره پیش از ازدواج

کلمات کلیدی :

اختلال وسواس جبری مرتبط با رابطه ROCD

 بسیاری از مشاورین حوزه پیش از ازدواج با مراجعینی مواجه هستند که به شکل وسواس گونه ای در تصمیم گیری برای ازدواج دچار مشکل می شوند. شناخت اختلال وسواس جبری مرتبط با رابطه ROCD می تواند به کمک موثرتر به این طیف از مراجعین منجر شود.

اختلال وسواس جبری مرتبط با رابطه شکلی از اختلال وسواس جبری است که متمرکز بر روابط صمیمانه و نزدیک می باشد. وسواس های رابطه ممکن است در انواع مختلفی از روابط نزدیک مانند رابطه والد- کودک، رابطه با استاد و حتی رابطه با خدا رخ دهد. اما آنچه در حوزه پیش از ازدواج به آن می پردازیم وسواس جبری مرتبط با رابطه متمرکز روابط میان کاندیدهای ازدواج است.

اختلال وسواس جبری مرتبط با رابطه تظاهرات متفاوتی دارد که به اختصار مورد اشاره قرار می گیرد:

  • علائم رابطه محور: در این دسته علائم با شک، تردید و مشغولیت ذهنی مواجه هستیم که متمرکز بر مناسب بودن یا نبودن رابطه هستند. در این بخش مراجع نسبت به احساس خود به کاندید ازدواج و یا احساس کاندید ازدواج نسبت به خود مشغولیت ذهنی داشته و تردید را تجربه می کند.
  • علائم متمرکز بر کاندید ازدواج: شامل مشغولیت ذهنی ناتوان کننده ای درباره ویژگی هایی از کاندید ازدواج است که از نظر فرد نقص و کاستی تلقی می شود.

علائم اختلال وسواس جبری رابطه مانند سایر انواع اختلال وسواس جبری با مشکلات فردی چون افسردگی، اضطراب و ایجاد مشکلات در رابطه مانند ناخشنودی از رابطه همراه است. عدم توجه به این اختلال و درمان آن می تواند اختلالات خلقی همبود را ایجاد و تشدید نماید.

افکار مزاحم

افکار مزاحم مربوط به اختلال وسواس جبری مرتبط با رابطه می توانند به صورت  جملات در ذهن فرد شکل گیرند. مانند: « آیا او برای من مناسب هست؟»

همچنین این افکار می توانند به صورت تصاویر ذهنی از ذهن مراجع گذر نمایند. تصاویر ذهنی که در آنها چهره کاندید ازدواج یا لحظه ناخوشایندی در رابطه با او تجسم می گردد. تجربه امیال  شکل دیگری از بروز افکار مزاحم است. میل به پاسخ منفی گفتن به کاندید ازدواج از این جمله است.

این افکار به طور کلی خود ناهمخوان Ego dystonic است و مرور آنها باعث تجربه احساس گناه و شرم می گردد. تجربه این احساسات می توانند چرخه رفتارهای ناکارآمد در تنظیم هیجان مراجع را به چرخش درآورده و باعث بروز رفتارهای وسواس گونه و تشدید علائم گردند.

 

رفتارهای وسواسی در وسواس جبری مرتبط با رابطه

اختلال وسواس جبری مرتبط با رابطه می تواند طیف گسترده ای از رفتارهای وسواسی و سایر پاسخ های ناکارآمد را شامل شود:

  • وارسی کردن: این رفتار می تواند به صورت وارسی کردن مکرر کاندید ازدواج و امتحان کردن او در شرایط مختلف انجام شود.
  • پایش حالات درونی: چک کردن مداوم خود در دو حالت بررسی احساس خود نسبت به کاندید ازدواج و بررسی میزان جذابیت خود برای او از جمله این رفتارهاست.
  • خنثی سازی : این رفتار به منظور خنثی کردن احساس شک و تردید انجام شده و به صورت نگاه داشتن فکری متضاد در ذهن یا یادآوری خاطرات مثبت، نکات مثبت کاندی ازدواج انجام شده و به سناریوهای فاجعه آمیز در مورد تصمیم گیری اشتباه ختم می شود.
  • مقایسه: ارزیابی و مقایسه های مکرر کاندید ازدواج با کاندیدهای دیگر ( خواستگاران دیگر یا موارد دیگر ازدواج) در زمره رفتارهای تکرار شونده افراد مبتلا به اختلال وسواس جبری مرتبط با رابطه است.
  • اطمینان طلبی: مراجعه به مشاورین متعدد، مشورت خواهی های مکرر از دوستان و اعضای خانواده حتی مراجعه به پیش گویان و فال گیرها نیز رفتار دیگر مبتلایان به این اختلال است.
  • انتقاد از خود: خود سرزنشگری و خودگویی های تحقیر آمیز نسب به خود بخش دیگری از این رفتارهاست.
  • اجتناب: معمولا مبتلایان به این اختلال از موقعیت های اجتماعی اجتناب می نمایند.

سازوکارهای ایجاد و تداوم

در کلیه اختلالات وسواس جبری سوء تفسیر، سوء مدیریت افکار مزاحم منجر به تشدید افکار و در نتیجه تشدید اختلال می گردد. در ذیل به سازوکارهایی اشاره می شود که چرخه معیوب افزایش توجه و واکنش پذیری نسبت به نگرانی های مرتبط با رابطه، سوء مدیریت اینگونه افکار و تشدید حالات وسواسی را تداوم می بخشند:

  • آسیب پذیری خود: افرادی که دچار کمبود عزت نفس می باشند آسیب پذیری زیادی را تجربه می کنند. این افراد برای تجربه ارزشمندی شاخص های اشتباهی را بر می گزینند. خود ارزشمندی مشروط به شریک رابطه یکی از این موارد است. در این حالت فرد زمانی خود را ارزشمند ارزیابی می کند که کاندید ازدواج و یا همسرش فردی ارزشمند باشد. شاخص ناکارآمد دیگر عزت نفس مشروط به رابطه است به این معنا که زمانی فرد برای خود ارزش و احترام قائل است که رابطه با فرد مهم زندگیش رابطه روان و راحتی باشد.

این شاخص های ناکارآمد باعث ایجاد یا تداوم وسواس جبری مرتبط به رابطه می گردد.

  • باورهای ناسازگار : وجود باورهای ناکارآمد و ناسازگارانه نیز در ایجاد و تداوم این اختلال نقش مهمی ایفا می کنند. ضعف در تاب آوری ابهام و باور به قطعیت خواهی، اهمیت دادن افراطی به افکار مزاحم و تلاش غیر موثر برای کنترل آنها، مسئولیت پذیری افراطی و ارزیابی فاجعه آمیز از افکار مزاحم از این دست می باشند. اهمیت دادن به افکار و کنترل آنها می تواند تفسیر های ناکارآمدی به همراه داشته باشد. این تفسیر ها باعث تشدید شک و تردید شده و در ایجاد سناریوهای فاجعه آمیز مرتبط با رابطه دخیل هستند. از آنجایی که افراد دچار وسواس- اجبار از تنظیم هیجان ناسالمی پیروی می کنند، تجربه احساس شک و تردید می تواند چرخه راه کارهای ناسالم تنظیم هیجان را در آنان به گردش درآورده و این راه کارها به تشدید علائم و رفتارهای وسواس گونه منجر گردد. باورهای عاشقانه افراطی گروه دیگری از باورهای ناسازگارند. این باورها ادراک غیر واقع بینانه ای از چیستی عشق بدست می دهند و باعث تفسیرهای نادرست از رویدادهای درون رابطه می گردند.
  • ناامنی های ناشی از سبک دلبستگی ناایمن: افرادی که دچار دلبستگی ناایمن هستند، مستعد تحریف ادراکی و شناختی از اتفاقات درون رابطه اند. زمانی که رویدادی در رابطه، باعث تجربه احساس پریشانی در این افراد شود؛ بنا به نوع دلبستگی ناایمنی که تجربه می کنند به این رویداد پاسخ خواهند داد. افرادی که از دلبستگی ناایمن اضطرابی در رنجند با بیش فعالی در توجه خواهی واکنش نشان می دهند. کسانی که سبک دلبستگی ناایمن اجتنابی دارند با اجتناب از رابطه و کنار کشیدن، با پریشانی مذکور مواجه می شوند.

 

ادامه این مطلب را می توانید هفته های آینده مطالعه نمایید.