blog image

بررسی رفتار همسران در زوج درمانی

کلمات کلیدی :

بررسی رفتار همسران در زوج درمانی

زمانی که همسران برای نخستین بار در دفتر درمانگر حضور پیدا کنند شروع به توصیف رابطه خود خواهند کرد. درمانگر بلافاصله به صورت تجربی متوجه الگوهای تکرار شونده می شود. به طور کلی زوج های آشفته در مقایسه با زوج های غیر آشفته رفتارهای مثبت کمتر و رفتارهای منفی بیشتری از خود نشان می دهند.

زوج های آشفته معمولا یکی از سه الگوی رفتارهای مثبت و منفی را از خود بروز می دهند:

  • اولین الگوی که معرف زوج های آشفته است، رفتار خشمگین، پر تعارض و خصمانه با افراط در رفتارهای منفی و تنها تعدادمحدودی از رفتارهای مثبت با یکدیگر است.
  • در الگوی دوم که به طور معمول در میان زوج هایی دیده می شود که چندین سال با یکدیگر زندگی کرده اند، طرفین شکایت دارند که رابطه رنگ و رویش را از دست داده است. به این معنا که رفتارهای معنادار، رضایت بخش و مثبت میان همسران کاهش یافته است. در این زوج ها به طور معمول افراطی در رفتارهای منفی دیده نمی شود. تنها رابطه رنگ باخته و رفتارها چه مثبت و چه منفی محدود شده اند.
  • برخی از زوج های آشفته سطوح بالایی از هر دو رفتار مثبت و منفی را از خود بروز می دهند. این روابط را شاید بتوان با اصطلاح «طوفانی» توصیف کرد. زوج ها در میان طوفانی از رفتارهای مثبت و منفی سرگردانند. وضعیتی که آنها را نسبت به ماهیت رابطه مردد می کند این همسران گاهی بسیار تشنه جر و بحث اند. تنها به این دلیل که مشتاق دوره های آشتی و نرم خویی پس از دعوا هستند.

پژوهشگران شناختی رفتاری دو دسته از رفتارهای ارتباطی و غیر ارتباطی را مورد توجه قرار داده اند. رفتارهای ارتباطی در برگیرنده تعاملاتی است که شامل ابراز خود و گوش دادن به افکار و هیجانات شریک زندگی در عین تلاش برای یافتن راه حل های ممکن برای مشکلات مورد نظر می شود. در عوض، رفتارهای غیر ارتباطی شامل تنوع گسترده ای از اعمال ابزاری مهربانانه ( مانند انجام کارهای خانه، کمک به یکدیگر و موارد مشابه) است که همسران در طی روابط روزمره خود به آن مبادرت می کنند.

این رفتارها بی شک می توانند پیام های مثبت و منفی را به مخاطب منتقل کنند. چنانچه مطالعات نیز نشان داده است، میان میزان رفتارهای مطلوب و نامطلوب همسر و میزان رضایت از رابطه در مخاطب ارتباط معناداری وجود دارد.

رفتارهای مثبت در روابط نزدیک

شواهد تجربی بسیاری از رفتار مثبت به عنوان کلید رمزگشایی از اسرار یک رابطه موفق یاد می کنند، اما روانشناسان موفق نشده اند نظریه ای رضایت بخش در زمینه رفتار مثبت در روابط صمیمانه ارائه دهند.

با این که رفتارهای منفی گاه و بی گاه شاید معرف یک زوج آشفته باشند، به نظر می رسد رفتارهای مثبت، همسران را از سطح غیر آشفته تا بالاترین سطح عملکرد ارتقا می دهند. پژوهشها نشان می دهند زوج های رضایتمند در مقایسه با زوج های آشفته رفتارهای مطلوب بیشتر و رفتارهای نامطلوب کمتری را گزارش می کنند. در پژوهش دیگری از همسران خواسته شد هر دو رفتار مطلوب و نامطلوب یکدیگر را به صورت روزانه ثبت کنند و سپس میزان رضایت زناشویی خود را در همان روز درجه بندی نمایند. نتایج نشان داد درجه رضایت زناشویی روزانه آنها با فراوانی بالاتر رفتارهای مطلوب و فراوانی کمتر رفتارهای نامطلوب رابطه دارد.

با آنکه هیچ روشی برای نشانه شناسی رفتارهای مثبت در روابط متعهدانه وجود ندارد که مورد توافق کامل باشد اما به نظر می رسد لااقل دو طبقه اصلی مرتبط با سازگاری زناشویی وجود دارد:

نخست اینکه همسران می توانند از خود رفتارهای بیانگر نشان دهند. رفتارهایی که از علاقه مندی، اهمیت دادن، مهربانی و عشق حکایت می کنند. این رفتارها ارتباط چندانی با واقعیت های عملی زندگی ندارند و در عوض بر جنبه های هیجانی رابطه تمرکز دارند و به فرد نشان می دهند که به وی اهمیت داده شده و او ارزشمند تلقی شده است.

دوم آنکه همسران می  توانند با رفتارهای ابزاری و مثبتی که بر تکالیف آنها متمرکز است، برای حفظ رابطه بکوشند. لازم است درآمدی کسب شود، غذایی آماده شود، تکالیف خانگی به انجام برسد و تصمیماتی گرفته شود. این احساس که همسران با هم و در کنار هم برای به انجام رساندن وظایف و تکالیف زوجی یا خانوادگی فعالیت می کنند، هم به حس « زوجیت» آنها و هم به حس مورد احترام بودنشان به عنوان یک فرد، کمک می دهد. ضمن این که اگر تکالیف ناتمام و انجام نشده باقی مانده باشد، برای همسران مشکل خواهد بود به شیوه ای سازمان یافته به پیشرفت خود ادامه دهند.

منبع: زوج درمانی شناختی رفتاری پیشرفته

نویسندگان: نورمن ب. اپسین و دونالد ه. باکوم

مترجم: نینا جمشید نژاد

انتشارات ارجمند