blog image

صمیمیت در رابطه زوجی

کلمات کلیدی :

صمیمیت در رابطه زوجی

صمیمیت فرآیندی تعاملی است که از چندین مولفه مربوط به هم تشکیل شده است. هسته صلی این فرآیند، شناخت، درک و پذیرش فرد مقابل، همدلی با احساسات او و قدرشناسی از دیدگاه خاص او نسبت به جهان است. زوج درمانگری به نام «باگاروزی» ، طی تجربه سی ساله کار خود با همسران متوجه شد که صمیمیت از نُه مولفه جداگانه تشکیل شده که ارتباط تنگاتنگی با هم دارند.

مولفه های صمیمیت عبارتند از :

  1. صمیمت عاطفی
  2. صمیمیت روانشناختی
  3. صمیمیت عقلانی
  4. صمیمیت جنسی
  5. صمیمیت جسمی
  6. صمیمیت معنوی
  7. صمیمیت زیبایی شناختی
  8. صمیمیت اجتماعی و تفریحی
  9. صمیمیت زمانی

صمیمیت عاطفی

صمیمیت عاطفی به معنای نیاز به برقراری ارتباط و سهیم شدن با تمامی احساسات همسر ( اعم از احساسات خوشایند و یا ناخوشایند) است. به منظور ایجاد صمیمیت عاطفی نیاز است موانع و محدودیت های اندکی وجود داشته باشد تا احساسات به راحتی بتوانند در بافتار رابطه جریان یافته و بیان شوند.

صمیمیت روانشناختی

این مولفه از صمیمیت در حقیقت نیاز به ارتباط، مشارکت و تماس با فرد دیگر است. این امر با افشای عمیق موضوعات مهم و شخصی مرتبط با خویشتن واقعی و درونی میسر می گردد. نیاز فرد به در میان گذاشتن و بیان امیدها، رویاها، خیال بافی ها، اشتیاق ها و برنامه های آینده و همچنین در میان گذاشتن ترس ها، دل نگرانی ها، شک و تردیدها، ناامنی ها مشکلات و تعارض های درونی با همسر، هسته اصلی صمیمیت روانشناختی را تشکیل می دهد. ایجاد چنین فضایی، زمانی ضرورت پیدا می کند که یکی از همسران در مقایسه با دیگری آسیب پذیرتر باشد. لازم به ذکر است که وانمودسازی و دفاعی بودن به هیچ عنوان با صمیمیت روانشناختی سر سازگاری ندارد و صداقت و صراحت در این نوع از صمیمیت می تواند با خطر همراه باشد. برای ایجاد صمیمیت روان شناختی واقعی باید در رابطه، امنیت وجود داشته باشد که این حالت، حاصل اعتماد بین دو طرف است. زن یا شوهر برای اینکه بتوانند موضوعات مهم درونی خود را با همسرشان در میان بگذارند باید بدون ترس از ارزیابی، قضاوت ،شرمساری، تمسخر، اهانت، خوار یا تنبیه شدن به خاطر خودافشایی های خود، احساس امنیت کنند.

صمیمیت عقلانی

همسران در صمیمیت عقلانی لازم است عقاید، افکار و باورهای خود را با یکدیگر در میان گذارند. صمیمیت عقلانی را نباید با مکانیسم دفاعی ناهشیار« تعقل نمایی« که به منظور اجتناب از هیجان های خاصی به کار گرفته می شود، اشتباه کرد. تعقل نمایی اغلب برای نشان دادن برتری عقلی، تحسین برانگیزی، خودنمایی یا بزرگ نایی به کار می رود. تعقل نمایی برای ایجاد فاصله ( اغلب یک وضعیت متفاوت با صمیمیت) بین افراد طراحی می شود و هدف آن درست بر عکس صمیمیت عقلانی است. به وجود آمدن صمیمیت عقلانی، مستلزم احترام به دیدگاه طرف مقابل است، به خصوص احترام به نظرات متفاوت او. عنصر اصلی در ایجاد و نگه داری صمیمیت عقلانی، توانایی نقش گزینی است. نقش گزینی به معنای توانای دیدن جهان از دریچه چشم همسر، دریافت و ادراک موضوع از چشم انداز منحصر به فرد او است. جایگزینی دیدگاه یعنی اینکه فرد تواند خودش را از چشم انداز همسرش ببیند. توانایی تمرکز زدایی و حایگزینی دیدگاه برای رشد صمیمیت عقلانی ضروری است. معادل هیجانی نقش گزینی، همدلی است. همدلی واقعی بدین معناست که بتوانیم خودمان را به جای دیگری بگذاریم و چیزی را احساس کنیم که طرف مقابل احساس می کند،نه اینکه طرف مقابل را بشناسیم و با او احساس همدردی و تاسف کنیم.

همدلی و نقش گزینی برای ایجاد صمیمیت واقعی ضروری هستند اما در مقایسه با احترام و اعتماد مقابل در درجه دوم اهمیت قرار می گیرند.

صمیمیت جنسی

صمیمیت جنسی یعنی نیاز به ارتباط برقرار کردن، در میان گذاشتن و بیان افکار، احساسات، تمایلات و خیال پردازی جنسی و شهوانی باهمسر. هدف از این نوع صمیمیت، بر انگیختگی تمایلات جنسی است. بعنوان مثال: گوش دادن یا رقصیدن با موسیقی که ته مایه های جنسی دارد و به طور ضمنی محرک تمایلات جنسی است، خواندن نثر یا نظمی که هدف اصلی اش برانگیختگی جنسی است.

صمیمیت جنسی همچنین نیاز و تمایل به انجام فعالیتهایییمانند نزدیکی جسمی، لمس کردن، و نوازش کردن با هدف تحریک جنسی، برانگیختگی و لذت جنسی برای هر دو همسران است. رفتارهایی نظیر بوسیدن، بغل کردن، رقصیدن، حمام کردن و سایر رفتارهایی که هدفشان برانگیختگی جنسی است مثالهای دیگری از صمیمیت جنسی هستند. علاوه بر این صمیمیت جنسی می تواند منجر به آمیزش یا ارگاسم زن یا شوهر و یا هر دوی آنها شود و یا اینکه چنین حالتی اصلا رخ ندهد.

صمیمیت جسمی ( غیر جنسی)

این مولفه از صمیمیت به معنای نیاز به تماس جسمی با همسر است. نزدیکی حسمی بدین شکل را نباید با صمیمیت جنسی که هدفش برانگیختگی جنسی است، اشتباه گرفت. صمیمیت جسمی را می توان با یک لمس ساده یا از طریق تماس بدنی نظیر در آغوش گرفتن بیان کرد. صمیمیت جسمی شامل تجربه هایی مانند گرفتن دست ها، در آغوش کشیدن یکدیگر و رقصیدن با همسر و تماس غیر جنسی است. بوسه ای که مقدمه رابطه جنسی نباشد، خوابیدن با همسر بدون رابطه جنسی،قدم زدن شانه به شانه، ماساژ دادن شت و رفتارهایی از این قبیل همگی به عنوان بخشی از صمیمیت جسمی غیر جنسی به شمار می روند.

صمیمیت معنوی

صمیمیت معنوی به این معناست که فرد افکار، احساسات، باورها و تجربه های خود را درباره مذهب، مابعد الطبیعه، قلمروهای معنوی، ارزش ها و دیدگاه های اخلاقی، معنای وجود، زندگی پس از مرگ، رابطه با خدا، رابطه با طبیعت و جایگاه فرد در جهان هستی با همسرش در میان گذارد. معنویت ممکن است به بازشناسی یا سازماندهی مذهب و یا هرگونه عمل فردی و گروهی آیین مند ارتباط نزدیک داشته باشد و حتی ممکن است این گونه نباشد. اگرچه معنویت یک مسئله فردی و اختصاصی است، ولی با این حال رعایت آدابو اعمال مشترک فعالیت های مذهبی و شرکت در مراسم یا اعیاد مذهبی به همراه همسر به عنوان بخشی از صمیمیت معنوی در نظر گرفته می شود. ایجاد صمیمت معنوی خالصانه لزوما به معنای داشتن تعهد و ایمان یکسان نسبت به نظام باورهای مشابه درباره معنویت نیست. با این وجود، پذیرش صادقانه باورها، احساسات و تجربه های معنوی همسر و احترام به دنیای معنوی او لازمه این امر است. همان گونه که در بقیه مولفه های صمیمیت ذکر شد، پذیرش غیر شرطی دیدگاه و باورهای فرد مقابل جزء ضروری و جدایی ناپذیر صمیمیت معنوی نیز به شمار می رود.برخی افراد، بُعد معنوی را هسته اصلی هویت خود قرار داده اند. در مواردی که بُعد معنوی فرد جنبه اصلی شخصیت او را تشکیل می دهد، افشاگری در این زمینه، صمیمیت را به حوزه تجارب مقدس و احترام آمیز سوق می دهد. برای افراید که بخش عمده زندگی آنان را معنویت تشکیل می دهد، در میان گذاشتن تجارب در این بُعد ممکن است عمیق ترین شکل صمیمیت را به خود بگیرد.

 

صمیمیت زیبا شناختی

صمیمیت زیبا شناختی، نیاز و تمایل به درماین گذاشتن احساسات، افکار، ادراک، باورها و تجاربی دارد که فرد آنها را به دلیل زیبایی شان دوست دارد و از نظر شخصی احساساتی عمیق، شگفت انگیز و الهام آور به دنبال دارند. ماهیت تجارب شگفت انگیز ممکن است ساده ( یک دانه برف) یا پیچیده ( جهان هستی) بوده و فرصت مناسبی برای ایجاد صمیمیت زیبایی شناختی به شمار می روند. موسیقی، شعر، ادبیات، نقاشی، مجسمه سازی، معماری و تمامی فعالیتهای هنری را می توان به عنوان موضوعات صمیمیت زیبایی شناختی در نظر گرفت. در صمیمت زیبایی شناختی، تجربه فقط به خاطر خودش زیباست. تجربه زیبایی شناختی تجربه ای ناب و خالص است که از آن نمی توان به عنوان مقدمه برای دیگر تجربه های صمیمی استفاده کرد. همچنین نمی توان از این گونه تجربه ها از طریق سایر انواع صمیمیت لذت برد.

صمیمیت اجتماعی و تفریحی

صمیمیت اجتماعی و تفریحی به معنای انجام فعالیت ها و تجربه های لذت بخش مشترک با یکدیگر است. این مولفه از صمیمیت رفتارها، فعالیتها و تجربه های مشترک زیر را در بر می گیرد:

  • گفتن جُک و داستان های خنده دار
  • بیان تجربه های روزانه و صحبت از فعالیت های روزمره
  •  خوردن غذا، نوشیدنی و ته بندی مختصر
  • ورزش، بازی و سرگرمی
  • رقصیدن به قصد لذت بردن
  • باغبانی، قایق رانی، گذراندن تعطیلات و خیلی کارهای دیگر

علاوه بر این، صمیمیت اجتماعیوتفریحی ممکن است در برگیرنده فعالیت ها و تعاملاتی باشد که با دوستان صمیمی و سایر اعضای خانواده انجام می گیرد.

صمیمیت زمانی

صمیمیت زمانی به این معناست که هر کدام از همسران، روزانه چقدر دوست دارند در فعالیتهای صمیمانه برای همسر خود وقت بگذارند. همسران از حیث مدت زمانی که به منظور ایجاد صمیمیت برای یکدیگر وقت صرف می کنند و همچنین نوع فعالیتهایی که هر یک از آنان به عنوان فعالیتهای صمیمانه در نظر می گیرند، تفاوتهای فردی زیادی با یکدیگر دارند. برخی افراد ممکن است برای تبادل صمیمیت، پانزده تا بیست دقیقه در روز را کافی بدانند، در حالی که برخی دیگر ممکن است دو تا سه ساعت در روز هم برایشان زمان کمی باشد.

 

چنانچه همسران در شدت مولفه های صمیمیت، تفاوت زیادی با یکدیگر داشته باشند، به احتمال زیاد از صمیمیت موجود در رابطه خود احساس رضایت نخواهند کرد.

 

برداشت از کتاب تکنیک های افزایش صمیمیت در زوج درمانی

نوشته دنیس ا. گاروزی

ترجمه دکتر زهرا اندوز و دکتر حسن حمیدپور

انتشارات ارجمند