blog image

بررسی ویژگی های مورد نیاز برای ازدواج موفق در جلسات مشاوره پیش از ازدواج

کلمات کلیدی :

بررسی ویژگی های مورد نیاز برای ازدواج موفق در جلسات مشاوره پیش از ازدواج

همانگونه که در مطلب قبل اشاره شد، برخورداری از ویژگی هایی مانند دلبستگی ایمن، هوش هیجانی بالا، استقلال روانی، سرزندگی و نشاط، خویشتن داری و بازداری سالم تکانه می تواند به تجربه ازدواج موفق کمک نماید.

به ویژگی های انسانی می توان نگاهی پیوستاری داشت. به این معنا که ویژگی مورد نظر را در پیوستاری از حداقل تا حداکثر در نظر گرفت و بخشی از این پیوستار که برای ازدواج، مناسب است را بعنوان حوزه سلامت در ازدواج جدا نمود.

بعنوان مثال ویژگی استقلال روانی را در نظر بگیریم. همه افراد بر اساس میزان برخورداری از این ویژگی در یک پیوستار قرار می گیرند. افرادی که این ویژگی را در حداقل خود دارند با رفتارهایی مانند اطمینان خواهی مکرر از دیگران، مشکل در تصمیم گیری، تاثیر پذیری بالا از رای و نظر دیگران مشخص می شوند. افرادی که این ویژگی را در حالت حداکثری دارند، با خصایصی مانند تصمیم گیری های انفرادی، خودرایی و تعصب بر عقیده و نظر شخصی شناخته می شوند. برای ازدواج موفق به حد متعادلی از این ویژگی نیاز است.  حد متعادل این ویژگی با رفتارهایی مانند مشورت گرفتن از دیگران، بررسی همه جوانب موضوع، تصمیم گیری، اقدام و انعطاف پذیری مشخص می گردد.

نقاط حداقل و حداکثر بر روی پیوستار در بسیاری از موارد با بدکارکردی های جدی همراه هستند. این موارد را می توان در آسیب های رفتاری، روانی و شخصیتی مشاهده نمود. در واقع هر چه از میانگین پیوستار به دو سمت می رویم شدت آسیب بیشتر می شود. تفاوت اندک با حوزه میانگین میتواند با مشکلات رفتاری همراه باشد که ناشی از عادت های ناکارآمد هستند، تفاوت متوسط می تواند به مشکلات نوروتیک ( اختلالات خلقی و اضطرابی) مرتبط بوده و تفاوت شدید می تواند ناشی از اختلال جدی روانی و یا شخصیتی باشد.

بار دیگر به ویژگی استقلال روانی برگردیم. حد بسیار پایین این ویژگی می تواند نشانه ای از وجود اختلال در سیر تحولی رشد و  شخصیت باشد. اختلال شخصیت وابسته با عدم توان تصمیم گیری مستقلانه شناخته می شود. مشکل در تصمیم گیری یکی از معیارهای تشخیصی اختلال افسردگی نیز محسوب می شود. با این تفاوت که در اختلال شخصیت وابسته هرگز سابقه تصمیم گیری مستقلانه وجود نداشته یا در حداقل بوده است اما فرد افسرده ( اگر افسردگی با اختلال جدی در سیر تحولی رشد و اختلال شخصیت همراه نباشد)، قبل از ابتلا به افسردگی قادر به تصمیم گیری های مستقلانه بوده است.

حد بسیار بالای استقلال روانی را می توان در اختلال شخصیت خودشیفته دید. افرادی که ویژگی های جدی این اختلال را نشان می دهند و یا مبتلا به این اختلال شخصیت هستند در تصمیم گیریها به صورت خود محورانه عمل می نمایند. افرادی که دچار اختلال خلقی دو قطبی (  Bipolar) می باشند در فاز مانیک، تصمیماتی هیجانی و خودمحورانه می گیرند.

ویژگی دیگری مانند هوش هیجانی را در نظر بگیریم. حد بسیار پایین آن می تواند نشانه ای از اختلال در سیر تحولی رشد و اختلال شخصیت باشد. اختلال شخصیت اسکیزوئید و اسکیزوتایپال از هوش هیجانی مناسبی برخوردار نیستند. در عوض اختلال شخصیت ضد اجتماعی به نفع منافع خویش و به منظور بهره کشی از فرد مقابل می تواند بازی بهره مندی از هوش هیجانی بالا را در کوتاه مدت به خوبی بازی کند. اما رفتارهای حاکی از هوش هیجانی بالای او صرفا به قصد بهره کشی و دستکاری فرد مقابل انجام شده و با گذر زمان رگه هایی از رفتارهای تکانشی در زمینه تکانه های جنسی و پرخاشگری مشخص می گردد.

ویژگی دیگری مانند خویستن داری بالا و کنترل تکانه نیز زمانی که در حداقل خود قرار دارد می تواند نشانه ای از اختلال باشد. رفتارهای تکانشی در اختلال خلقی دوقطبی در فاز مانیک، اختلال شخصیت مرزی مشهود است. حد بسیار بالای این ویژگی را می توان در  اختلال شخصیت اجتنابی و وسواس اجباری دید.  بدیهی است تشخیص هیچ اختلالی به صورت تک علامتی انجام نمی گیرد. اما زمانی که یک یا هر دو کاندید رفتارهای تکانشی را بروز می دهند، بررسی بیشتر جهت دستیابی به شواهدی که مشاور را به تشخیص نزدیک نماید ضرورت می یابد.

تشریح پیوستاری بودن ویژگی ها برای کاندیدهای ازدواج به آنان کمک می دهد تا بتوانند نگاه دقیق تری به خود و شریک بالقوه زندگی شان داشته باشند. زمانی که یکی از کاندیدهای ازدواج یا هر دو به اندازه کافی از ویژگی های مورد نیاز برای موفقیت در ازدواج برخوردار نیستند، مشاور می تواند با رسم پیوستار و مشخص کردن ویژگی های رفتاری نقاط حداقل، حداکثر و میانه ضمن تشریح میزان مورد نیاز آن ویژگی در ازدواج، از کاندید ( کاندیدها) بخواهد جایگاه خود را بر اساس شواهد رفتاری شان تعیین نمایند.

در این صورت مراجعان به درک بهتری از شرایط خود و میزان فاصله ای که با حد سالم ویژگی دارند، می رسند. این امر می تواند به آنها کمک دهد تا برای رشد بیشتر خویش برنامه ریزی نمایند.

فائقه رزاقی

مسئول دپارتمان آموزش کلینیک تخصصی زوج و خانواده پویش

بر اساس آموزه های دوره سوپرویژنی زوج درمانی خانم دکتر زهره سپهری شاملو